حذيفة عن رجل قريب السمت و الذل « 1 » و الهدى من رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله حتى نأخذ عنه . فقال : ما نعلم أحدا أقرب سمتا و هديا و ذلا بالنبى صلّى اللّه عليه و آله من ابن ام عبد حتى يتوارى بجدار بيته و لقد علم المحفوظون من أصحاب محمد صلّى اللّه عليه و آله إلى ابن ام عبد اقربهم إلى اللّه وسيلة . « خ » « 2 » : قرب ، اقربهم إلى اللّه زلفى يعنى : سؤال كردم حذيفه را از رجلى كه نزديك باشد به حسب طريقه و افتادگى و سيرت بر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله تا آنكه از او اخذ كنيم يعنى طريقه را پس گفت : ما نمىدانيم كسى را كه اقرب باشد از روى امور مذكوره يعنى صلّى اللّه عليه و آله از ابن مسعود تا آنكه متوارى و پنهان مىشود به ديوار خانهء خود و بتحقيق كه مىدانند آنان كه محفوظ و باقيند از اصحاب محمد صلّى اللّه عليه و آله اين را كه ابن مسعود اقربشان است به سوى خدا از روى وسيله . و در روايت به جاى ترمذى « اقربهم الى اللّه وسيلة » « اقربهم الى اللّه زلفى » است ، و زلفى به معنى قرب است . و از « صحيح بخارى » « 3 » و « مسلم » « 4 » و « نسائى » از مسروق و شقيق روايت كرده است كه : مسروق گفت كه : عبد اللّه گفت : و الذي لا إله غيره ما انزلت من كتاب اللّه الا انا اعلم أين نزلت و لا انزلت آية من كتاب اللّه الا أنا اعلم فيم انزلت و لو اعلم ان أحدا أعلم منى بكتاب اللّه تبلغه الابل لركبت إليه .

--> ( 1 ) . در نسخهء خطى : الدل . ( 2 ) . « خ » نشانى نسخه بدل است ، ولى در كلام تشويش وجود دارد ، چون با توجه به ترجمهء مؤلف ، بايد بجاى « اقربهم إلى اللّه وسيلة » جملهء « اقربهم إلى اللّه زلفى » باشد ، و احتمالا در نسخه‌اى زلفى معنا شده به قرب ، و حال آنكه ظاهر عبارت عربى نشان مىدهد كه قرب نيز جزء نسخه بدل باشد . ( 3 ) . صحيح بخارى 6 / 102 . ( 4 ) . صحيح مسلم 7 / 148 .